Qoyun ətinin baytarlıq rüsumu 2 manata düşür - ŞƏRH


İşin içi
18 Noyabr 18:00
2 749
Qoyun və donuz ətinin hər cəmdəyinə baytarlıq ekspertizası və nişanlama üçün tətbiq edilən dövlət rüsumunun 4 manatdan 2 manata endirilməsi ət istehsalı və satışı ilə məşğul olan sahibkarların xərclərini azaltmağa yönəlib. Dəyişiklik xüsusilə qoyun əti bazarında kiçik istehsalçı və satıcılar üçün müəyyən maliyyə yüngüllüyü yarada bilər. Bununla belə, rüsumun yarıya endirilməsinin istehlak qiymətlərinə təsiri məhdud ola bilər; əsas iqtisadi nəticə rəsmi kəsimin təşviqi və baytarlıq nəzarətinin əhatəsinin genişlənməsi ilə bağlıdır.
Qoyun və donuz ətinin hər cəmdəyinə baytarlıq ekspertizası aktının verilməsi və ya məhsul üzərinə nişan qoyulması üçün dövlət rüsumunun 4 manatdan 2 manata endirilməsi təklif olunur. Milli Məclisdə birinci oxunuşda qəbul edilən dəyişiklik heyvan mənşəli məhsulların istehsalı və satışı ilə məşğul olan sahibkarların maliyyə yükünün azaldılmasına, eyni zamanda rəsmi kəsim və baytarlıq nəzarətinin təşviqinə hesablanıb. Rüsumun 50 faiz azaldılması bir cəmdək üzrə sahibkarın xərcini 2 manat aşağı salacaq.
Bu dəyişiklik ilk növbədə qoyun əti bazarında fəaliyyət göstərən kiçik sahibkarlar üçün əhəmiyyətlidir. Çünki qoyunların kəsimə təqdim olunma sayı və hər cəmdək üzrə ayrıca ödənişin hesablanması ümumi xərclərə təsir göstərir. Məsələn, ay ərzində 100 cəmdək üzrə müvafiq xidmətdən istifadə edən sahibkar əvvəlki qaydada 400 manat ödəyirdisə, yeni tariflə bu məbləğ 200 manata düşəcək. Beləliklə, kəsim və satış həcmi yüksək olan müəssisələrdə qənaət daha nəzərəçarpan ola bilər.
Dövlət rüsumunun azaldılmasının əsas iqtisadi məqsədlərindən biri rəsmi fəaliyyətin daha cəlbedici edilməsidir. Ət bazarında sahibkarların xərclərinin azaldılması onların məhsulları qanuni qaydada ekspertizadan keçirməsinə və nişanlanmasına əlavə stimul yarada bilər. Xüsusilə qeyri-rəsmi kəsimlə bağlı risklərin mövcud olduğu şəraitdə bu cür kiçik, lakin birbaşa xərc azaldıcı tədbirlər sahibkarların seçimlərinə təsir göstərə bilər.
Bununla belə, rüsumun azaldılması özlüyündə qanunsuz kəsimin qarşısını almaq üçün kifayət deyil. BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının 2020-ci ildə Azərbaycan üzrə hazırladığı qoyunçuluq sektorunun dəyər zənciri araşdırmasında kəsim məntəqələrinin bir hissəsinin aşağı güclə işlədiyi, bəzi qəssabların heyvanları öz obyektlərində kəsməyə üstünlük verdiyi və bunun gigiyena problemləri yaratdığı qeyd olunurdu. Həmin araşdırmada quzu kəsimi xidmətinin 2–3 manat olduğu da göstərilmişdi. Bu məlumatlar bugünkü bazar tariflərini əks etdirməsə də, sektorda rəsmi kəsim infrastrukturunun iqtisadi dayanıqlığının vacibliyini göstərir. Cite refs={["turn163095view0","turn163095view1"]}/>
Ət məhsullarının təhlükəsizliyi baxımından baytarlıq ekspertizası və nişanlama sadəcə inzibati prosedur deyil. Bu tədbirlər heyvanın sağlamlığının, ətin insan istehlakı üçün yararlılığının və məhsulun mənşəyinin izlənilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin məlumatına görə, heyvanlar kəsimdən əvvəl müayinə olunmalı, kəsimdən sonra isə cəmdək və daxili orqanlar baytarlıq-sanitariya ekspertizasından keçirilməlidir. Ət məhsullarının satışında müvafiq baytarlıq sənədlərinin və rəsmi nişanın olması istehlakçı təhlükəsizliyinin əsas şərtlərindəndir. Cite refs={["turn686606view2","turn206259search4"]}/>
Qiymətlərə təsir məsələsinə gəldikdə, rüsumun 2 manat azaldılması bir cəmdək üzrə maya dəyərini aşağı salsa da, bunun pərakəndə satış qiymətlərində ciddi ucuzlaşma yaradacağını gözləmək düzgün olmaz. Ətin qiymətinə heyvanın alış dəyəri, yem və saxlanma xərcləri, daşınma, kəsim, soyuducu şəraitdə saxlanma və satış xərcləri də təsir edir. Buna görə də yeni güzəştin istehlakçıya təsiri məhdud ola bilər. Daha əhəmiyyətli nəticə sahibkarların rəsmi prosedurlara əməl etmək imkanlarının genişlənməsi və məhsulun təhlükəsizliyinə nəzarətin güclənməsi ola bilər.
Digər tərəfdən, təklifin həm qoyun, həm də donuz ətini əhatə etməsi dövlət rüsumunun tətbiqində xərclərin yenidən nəzərdən keçirilməsinə imkan verir. Qüvvədə olan qaydada qoyun və donuz əti üçün 4 manat, qaramal və digər iri heyvanların bir cəmdəyi üçün isə 5 manat rüsum müəyyən edilib. Yeni yanaşma qoyun və donuz ətinin ekspertizası və nişanlanması üzrə ödənişin azaldılması ilə həmin məhsulların istehsalı və dövriyyəsi ilə məşğul olan sahibkarların xərc yükünü yüngülləşdirə bilər.
Qlobal təcrübədə də ət məhsullarının təhlükəsizliyinin təmin olunması yalnız yoxlamaların aparılması ilə məhdudlaşmır. Bunun üçün qeydiyyatdan keçmiş kəsim məntəqələrinin əlçatanlığı, sahibkarların qaydalara əməl etmək imkanları, heyvanların izlənilməsi və məhsulların satışa qədər nəzarətdə saxlanılması vacib hesab olunur. Azərbaycanda da rəsmi kəsim infrastrukturunun genişləndirilməsi, regionlarda xidmətlərin əlçatanlığının artırılması və nəzarət mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi rüsum güzəştinin nəticələrini gücləndirə bilər.
Ümumilikdə, dövlət rüsumunun 4 manatdan 2 manata endirilməsi ət bazarında sahibkarların birbaşa xərclərini azaldan müsbət addım kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin əsas nəticə yalnız ödənişin aşağı salınması ilə deyil, bu güzəştin rəsmi kəsimin genişlənməsinə, baytarlıq ekspertizasından keçən məhsulların payının artmasına və istehlakçıların təhlükəsiz ətlə təmin olunmasına nə dərəcədə töhfə verməsi ilə ölçülməlidir.
Nuray, AzNews.az
