Azərbaycan və Sudan valyuta ehtiyatlarının idarə edilməsində əməkdaşlığı müzakirə edib - ŞƏRH


İşin içi
14:07
312
Azərbaycan və Sudan mərkəzi bankları arasında valyuta ehtiyatlarının idarə edilməsi üzrə təcrübə mübadiləsinin aparılması beynəlxalq maliyyə əməkdaşlığı baxımından diqqət çəkən hadisədir. Görüşdə xarici valyuta ehtiyatlarının və qızıl aktivlərinin idarə olunması, qeyri-müəyyən bazar şəraitində risklərin azaldılması və ehtiyatların diversifikasiyası məsələlərinin müzakirəsi müasir mərkəzi bankların qarşılaşdığı əsas çağırışlarla birbaşa bağlıdır.
Mərkəzi bankların valyuta ehtiyatları ölkənin maliyyə təhlükəsizliyinin mühüm dayaqlarından biridir. Bu ehtiyatlar xarici ödənişlərin həyata keçirilməsi, milli valyutanın məzənnə sabitliyinin dəstəklənməsi, idxalın maliyyələşdirilməsi və gözlənilməz iqtisadi şokların təsirlərinin yumşaldılması üçün istifadə olunur. Buna görə də ehtiyatların həcmi ilə yanaşı, onların hansı aktivlərdə saxlanılması, nə qədər likvid olması və risklərin necə bölüşdürülməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Son illərdə qlobal maliyyə bazarlarında geosiyasi gərginliklər, inflyasiya, faiz dərəcələrinin dəyişməsi və beynəlxalq maliyyə münasibətlərindəki qeyri-müəyyənliklər mərkəzi bankları ehtiyat siyasətinə yenidən baxmağa sövq edir. Ənənəvi olaraq ABŞ dolları və avro kimi əsas valyutalarda saxlanılan ehtiyatlarla yanaşı, qızılın və digər aktivlərin portfeldəki rolu da müzakirə olunur. Məqsəd bir valyutadan və ya maliyyə bazarından həddindən artıq asılılığın qarşısını almaqdır.
Dünya Qızıl Şurasının 2026-cı ildə açıqladığı mərkəzi bankların qızıl ehtiyatları üzrə sorğunun nəticələri bu tendensiyanı təsdiqləyir. Sorğuda iştirak edən mərkəzi bankların 89 faizi növbəti 12 ay ərzində qlobal rəsmi qızıl ehtiyatlarının artacağını gözlədiyini bildirib. Respondentlərin 45 faizi isə öz qurumlarının qızıl ehtiyatlarını artırmağı planlaşdırdığını qeyd edib. Qızılın böhran dövrlərində dəyərini qorumaq xüsusiyyəti, portfelin diversifikasiyası və geosiyasi risklərdən müdafiə imkanları bu aktivə marağın əsas səbəbləri kimi göstərilib.
Bununla belə, ehtiyatların diversifikasiyası yalnız qızılın payının artırılması demək deyil. Burada əsas məsələ müxtəlif aktivlər arasında düzgün tarazlığın yaradılmasıdır. Qızıl uzunmüddətli dəyər saxlama vasitəsi kimi əhəmiyyətli olsa da, qiymət dəyişkənliyi yüksəkdir və faiz gəliri gətirmir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun 2026-cı ildə dərc etdiyi təhlildə də qızılın ehtiyat portfelindəki rolunun müddət, likvidlik və bazar riskləri nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilməsinin vacibliyi vurğulanır. Xüsusilə təcili ödənişlər üçün nəzərdə tutulan likvid ehtiyatların böyük hissəsinin qiyməti dəyişkən aktivlərdə saxlanılması əlavə risk yarada bilər.
Azərbaycan üçün bu sahədə təcrübə mübadiləsinin əhəmiyyəti ölkənin enerji gəlirləri, xarici ticarət dövriyyəsi və beynəlxalq maliyyə bazarları ilə əlaqələri fonunda daha aydın görünür. Valyuta ehtiyatlarının səmərəli idarə olunması makroiqtisadi sabitliyin qorunmasına, xarici şoklara qarşı maliyyə dayanıqlığının gücləndirilməsinə və uzunmüddətli iqtisadi planlaşdırmaya dəstək verir. Ehtiyatların idarə edilməsində risklərin düzgün qiymətləndirilməsi, aktivlərin etibarlı saxlanılması, likvidlik tələbləri və investisiya gəlirliliyi arasında optimal nisbətin qorunması əsas prinsiplərdir.
Sudanla əməkdaşlıq da bu baxımdan müəyyən praktiki imkanlar yarada bilər. Müxtəlif iqtisadi və maliyyə şəraitində fəaliyyət göstərən mərkəzi bankların təcrübə mübadiləsi ehtiyatların idarə olunması, risklərin qiymətləndirilməsi və institusional yanaşmaların təkmilləşdirilməsi üçün faydalı ola bilər. Bununla belə, belə əməkdaşlığın konkret iqtisadi nəticələri tərəflər arasında gələcək razılaşmaların, birgə layihələrin və texniki əməkdaşlığın miqyasından asılı olacaq. Hazırkı məlumat isə əsasən təcrübə mübadiləsi və gələcək əməkdaşlıq imkanlarının müzakirə edildiyini göstərir.
Mərkəzi banklar üçün digər vacib istiqamət ehtiyatların saxlanıldığı maliyyə institutlarının və coğrafi məkanların şaxələndirilməsidir. Aktivlərin yalnız müxtəlif valyutalarda bölüşdürülməsi kifayət etmir; onların saxlanma yeri, hüquqi təminatları, əməliyyat əlçatanlığı və fövqəladə vəziyyətlərdə istifadə imkanları da nəzərə alınmalıdır. Dünya Qızıl Şurasının 2026-cı il sorğusunda mərkəzi bankların 10 faizinin son bir ildə xaricdəki qızıl saxlama məkanlarını şaxələndirdiyi, 9 faizinin isə daxili saxlama imkanlarını artırdığı bildirilib. Bu, ehtiyatların idarə edilməsində təhlükəsizlik və əlçatanlıq amillərinin əhəmiyyətinin yüksəldiyini göstərir.
Ümumilikdə, Azərbaycan və Sudan mərkəzi bankları arasında keçirilən görüş beynəlxalq maliyyə əməkdaşlığının institusional və texniki istiqamətlərinin genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənliklərin artdığı şəraitdə valyuta və qızıl ehtiyatlarının peşəkar idarə olunması yalnız investisiya gəlirliliyi məsələsi deyil, həm də ölkənin maliyyə təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin mühüm elementidir. Bu sahədə təcrübə mübadiləsinin davamlı əməkdaşlığa çevrilməsi isə tərəflərin institusional imkanlarının gücləndirilməsinə və risklərin daha səmərəli idarə olunmasına töhfə verə bilər.
Nuray, AzNews.az
Dərc vaxtına görə
