Valideyn ondan aliment tələb edə bilərmi? – Vəkildən AÇIQLAMA


Övladın yetkinlik yaşına çatması və əmək qabiliyyətli olması onun yalnız öz həyatını təmin etmək deyil, müəyyən hallarda valideynlərinə maddi dəstək göstərmək öhdəliyini də yaradır. Bəzən valideynlər yaşlılıq, səhhətində yaranan problemlər və ya digər səbəblərdən əmək qabiliyyətini itirir, maddi baxımdan çətin vəziyyətə düşürlər. Bu zaman onların əsas ehtiyaclarını qarşılamaq üçün övladlarının köməyinə ehtiyac yaranır. Lakin bütün övladlar könüllü şəkildə valideynlərinə maddi yardım göstərmir. Belə hallarda isə valideynin qanunla müəyyən edilmiş hüquqlarından istifadə edərək övladından aliment tələb etmək imkanı var.
Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən vəkil Azər İbrahimov bildirib ki, Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 82-ci maddəsinə əsasən, əmək qabiliyyəti olan yetkinlik yaşına çatmış övladlar maddi yardıma ehtiyacı olan əmək qabiliyyəti olmayan valideynlərini saxlamağa və onlara qayğı göstərməyə borcludurlar.
Vəkilin sözlərinə görə, qanunvericilikdə bu öhdəliyin nəzərdə tutulması valideynlərin maddi təminatının yalnız övladların şəxsi istəyindən asılı olmadığını göstərir. Yəni valideyn əmək qabiliyyətini itiribsə və maddi yardıma ehtiyacı varsa, əmək qabiliyyətli, yetkinlik yaşına çatmış övladın ona dəstək göstərməsi hüquqi vəzifə hesab olunur. Övladın işləməsi, gəlir əldə etməsi və özünü təmin etmək imkanına malik olması bu məsələdə nəzərə alınan əsas hallardandır.
Azər İbrahimov qeyd edib ki, əgər yetkinlik yaşına çatmış və əmək qabiliyyətli övlad valideyninə maddi yardım göstərməkdən yayınırsa, valideyn qanunla müəyyən edilmiş əsaslar olduğu təqdirdə məhkəməyə müraciət edə bilər. Bu zaman məhkəmə valideynin maddi yardıma ehtiyacının olub-olmadığını, əmək qabiliyyətini, övladın maddi və ailə vəziyyətini, eləcə də işin digər mühüm hallarını araşdırır. Sadəcə valideynlə övlad arasında maddi yardım məsələsində narazılığın olması alimentin avtomatik təyin edilməsi üçün kifayət etmir. Bunun üçün qanunda nəzərdə tutulan şərtlərin mövcudluğu müəyyənləşdirilməlidir.
Burada diqqət yetirilməli əsas məqamlardan biri valideynin əmək qabiliyyəti ilə bağlıdır. Belə ki, Ailə Məcəlləsinin 82-ci maddəsində nəzərdə tutulan aliment tələbi hər bir valideynə şamil edilmir. Həmin hüquq maddi yardıma ehtiyacı olan və əmək qabiliyyəti olmayan valideynlərə aiddir. Başqa sözlə, valideynin yalnız yaşlı olması və ya övladının işləməsi özlüyündə aliment tələb etmək üçün yetərli hüquqi əsas yaratmır. Valideynin əmək qabiliyyətinin olmaması və maddi yardıma ehtiyac duyması məsələnin qiymətləndirilməsində mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Məhkəməyə müraciət zamanı valideyn özünün maddi vəziyyətini, gəlirlərini, gündəlik yaşayış xərclərini, müalicə və digər zəruri ehtiyaclarını təsdiq edən sübutları təqdim edə bilər. Eyni zamanda övladın əmək fəaliyyəti, gəlirləri və maddi imkanları da araşdırıla bilər. Məhkəmə bütün bu halları birlikdə qiymətləndirərək alimentin tutulması məsələsinə hüquqi qiymət verir. Alimentin məbləği müəyyən edilərkən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, eləcə də diqqətəlayiq digər maraqlar nəzərə alınır.
Digər mühüm məqam isə ondan ibarətdir ki, valideynin bir neçə yetkinlik yaşına çatmış və əmək qabiliyyətli övladı varsa, onların hər birinin ailə və maddi vəziyyəti ayrıca qiymətləndirilə bilər. Valideynin saxlanılması ilə bağlı öhdəlik məsələsinə baxılarkən övladların sayı, maddi imkanları və konkret vəziyyət nəzərə alınır. Bu səbəbdən alimentin məbləği hər bir iş üzrə eyni qaydada müəyyən edilmir.
Vəkil diqqətə çatdırıb ki, qanunvericilikdə valideynin əvvəlki davranışı ilə bağlı da mühüm istisna nəzərdə tutulur. Belə ki, valideynlik hüquqlarından məhrum edilmiş valideynlər yetkinlik yaşına çatmış övladlarından aliment tələb edə bilməzlər. Bundan başqa, valideyn öz valideynlik vəzifələrini yerinə yetirməkdən yayınıbsa, qanunda nəzərdə tutulan hallarda məhkəmə övladı valideynə aliment ödəmək vəzifəsindən azad edə bilər. Bu məsələlər də məhkəmə tərəfindən konkret faktlar və təqdim olunan sübutlar əsasında araşdırılır.
Beləliklə, övladın yetkinlik yaşına çatması və işləməsi valideynin ondan istənilən halda aliment tələb edə biləcəyi anlamına gəlmir. Bunun üçün valideynin əmək qabiliyyəti olmayan və maddi yardıma ehtiyacı olan şəxs olması, eləcə də qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər şərtlər mövcud olmalıdır. Əgər bu əsaslar varsa və övlad könüllü şəkildə maddi yardım göstərmirsə, valideyn məhkəmə qaydasında aliment tutulmasını tələb edə bilər. Qanunvericilik bu yolla əmək qabiliyyəti olmayan və maddi çətinlik yaşayan valideynlərin hüquqlarının qorunmasını təmin etməyə çalışır.
Jalə
Həmçinin oxuyun