Unutqan neyron şəbəkələri insanların öyrənmə mexanizminə işıq sala bilər


Groningen Universiteti (Niderland) və KU Leuven (Belçika) tədqiqatçıları süni neyron şəbəkələrində müşahidə olunan müəyyən növ unutqanlığın insan beyninin necə öyrəndiyini anlamağa kömək edə biləcəyini bildiriblər.
"PostMedia" xəbər verir ki, bu barədə "Medical Xpress" məlumat yayıb.
Tədqiqatın nəticələri "Trends in Cognitive Sciences" jurnalında dərc olunub. Alimlər beynin öyrənmə prosesinin elmdəki ən böyük açıq suallardan biri olduğunu vurğulayırlar.
Süni neyron şəbəkələri insan beyninə bənzər şəkildə qurulmuş kompüter sistemləridir: onlar bir-biri ilə siqnal göndərən neyronlardan ibarət şəbəkədən ibarətdir. Belə şəbəkə yeni tapşırığı addım-addım öyrənir və məqsədə mümkün qədər yaxınlaşmaq üçün elementlər arasındakı bağlantıları gücləndirir və ya zəiflədir. Bu proses "qradiyent eniş öyrənməsi" adlanır.
Şəbəkə bir tapşırığı tam öyrəndikdən sonra ikinci tapşırığa keçdikdə, o, çox vaxt birinci tapşırığı sürətlə və uzun müddətə unudur. Kompüter alimləri bu hadisəni "katastrofik unutqanlıq" adlandırırlar.
Bu unutqanlığı azaltmaq üçün ən çox istifadə olunan üsul "təkrar" (replay) adlanır. Bu üsulda şəbəkə yeni tapşırığı öyrənərkən köhnə tapşırığın nümunələri üzərində məşq etməyə davam edir. Bu, çox vaxt yaxşı nəticə verir və təlimin sonunda şəbəkə hər iki tapşırığı yerinə yetirə bilir.
Lakin tədqiqatçılar performansı təlim boyunca, yalnız sonda deyil, daha diqqətlə yoxlayanda təəccüblü bir hal qeydə alıblar. Şəbəkə köhnə tapşırıqda məşq etməyə davam etdikdə belə, yeni tapşırığı öyrənməyə başladıqda onun köhnə tapşırıqdakı nəticələri pisləşir, sonra isə yenidən bərpa olunur. Alimlər bu müvəqqəti unutqanlığa "sabitlik boşluğu" (stability gap) adını veriblər.
Groningen və KU Leuven alimləri sual veriblər ki, insanların öyrənməsində də sabitlik boşluğu baş verirmi. Onlar koqnitiv elm ədəbiyyatını nəzərdən keçirib insanlarda müxtəlif növ müvəqqəti unutqanlıqları müəyyənləşdiriblər, lakin heç biri sabitlik boşluğu ilə birbaşa üst-üstə düşməyib. Əhəmiyyətlisi odur ki, tədqiqatçılar insan öyrənməsində sabitlik boşluğunun mövcudluğuna qarşı heç bir dəlil tapmayıblar və bu, gələcək tədqiqatlar üçün sınaq yollarını təklif etməyə əsas verib.
Alimlərin fikrincə, sabitlik boşluğu insan beyninin necə öyrəndiyi barədə mühüm məlumat verə bilər. Açıq qalan sual budur ki, insan beyni qradiyent enişinə yaxın bir proseslə öyrənirmi. Tədqiqatçılar göstəriblər ki, sabitlik boşluğu qradiyent eniş öyrənməsinin geridə qoyduğu bir növ "barmaq izi"dir.
Bu o deməkdir ki, gələcək təcrübələrdə insan öyrənməsində sabitlik boşluğu tapılarsa, bu, beynimizin düşündüyümüzdən daha çox maşınlar kimi öyrəndiyinin güclü əlaməti olar. Əgər diqqətlə yoxlanılsa və bu hadisə tapılmasa, bu da eyni dərəcədə əhəmiyyətli olar və beynin özünəməxsus, tamamilə fərqli öyrənmə üsulu olduğunu göstərər.
📲 Xəbərləri ilk siz oxuyun — bizi izləyin
1 mənbə
