Türkiyə və Braziliya arasında müdafiə sənayesi əməkdaşlığı müzakirə olunur


Türkiyə və Braziliya “Tulpar” zirehli maşınlarının birgə istehsalı, “Bayraktar TB3” PUA-larının tədarükü və ortaq kosmik texnologiya proqramlarının hazırlanması istiqamətində müdafiə sənayesi əməkdaşlığını genişləndirməyi hədəfləyir.
Ordu.az xəbər verir ki, Antalyada keçirilən COP31 sammitində Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və yenidən seçilmiş Braziliya prezidenti Lula da Silva müdafiə sənayesi sahəsində birgə satınalmalar məsələsini müzakirə ediblər.
Nəşrin məlumatına görə, iki ölkənin yanaşması yalnız hərbi texnika satınalması ilə məhdudlaşmır. Tərəflər bilik və təcrübə mübadiləsini, yerli istehsalı və Braziliya şirkətlərinin iştirakı ilə uzunmüddətli sənaye tərəfdaşlığının qurulmasını hədəfləyirlər.
Bu əməkdaşlıq perspektivi quru silah sistemləri, PUA-lar və kosmik tətbiqlərə yönəlib.
İki hökumət arasında 2022-ci ilin martında imzalanan və 2025-ci ildə Braziliya Konqresi tərəfindən təsdiqlənən müdafiə sənayesi əməkdaşlığı haqqında saziş tərəfdaşlığın siyasi əsasını yaradıb. Ötən ilin avqustunda iki prezident ikitərəfli münasibətləri dərinləşdirmək məqsədilə Strateji Şuranın yaradılması barədə də razılığa gəliblər.
Antalyada keçirilən görüşdə Lula Braziliyanın müdafiə sektorunda daha sıx əməkdaşlığa marağını bir daha təsdiqləyib. Ərdoğan isə işgüzar nümayəndə heyəti ilə birlikdə Braziliyaya səfər edəcəyinə söz verib.
Quru sistemləri sahəsində Türkiyənin “Otokar” şirkəti tərəfindən istehsal edilən tırtıllı TULPAR zirehli maşın ailəsi diqqət mərkəzindədir.
TULPAR-ın İtaliyanın “Leonardo” şirkətinə məxsus HITFACT “MkII” qülləsi ilə təchiz edilmiş versiyası xüsusi maraq doğurur. Eyni qüllə ailəsindən Braziliya ordusunun seçdiyi təkərli “Centauro II” zirehli maşınında da istifadə olunur.
Bu seçim iki platformanın mütləq eyni avadanlıqdan istifadə edəcəyi anlamına gəlməsə də, silahlanma, təlim və texniki dəstək baxımından tərəfdaşlıq üstünlükləri yarada bilər.
Potensial sazişin ən mühüm elementlərindən biri yerli şirkətlərin iştirakı və yerli təchizat zəncirinin yaradılması ilə TULPAR-ın Braziliyada istehsalı ehtimalıdır. Braziliya iri həcmli texnika satınalmalarını öz sənaye bazasının gücləndirilməsi ilə əlaqələndirməyə və hazır sistemlərin idxalından asılılığı azaltmağa çalışır.
Lakin hazırda Braziliya ordusunun TULPAR-la bağlı yekun seçimi, sifariş ediləcək maşınların sayı və ya məcburi istehsal müqaviləsi açıqlanmayıb.
Əməkdaşlığın ikinci istiqamətini “Baykar” şirkətinin “Bayraktar TB3” PUA-sı təşkil edir. Braziliya aviadaşıyıcı əməliyyatları üçün hazırlanan TB3 zərbə tipli orta hündürlükdə uzun müddət uça bilən PUA ilə yaxından maraqlanır.
Bu xüsusiyyətləri onu xüsusilə Braziliya Hərbi Dəniz Qüvvələri üçün cəlbedici edir. Bununla belə, Türkiyənin təklifi daha geniş perspektivdə, quru və hava qüvvələrinin ehtiyacları baxımından da qiymətləndirilir.
TB3 qatlanan qanadlara malikdir və müşahidə, kəşfiyyat, məlumat toplama, eləcə də idarəolunan sursatların tətbiqi tapşırıqlarını yerinə yetirə bilər. Dəniz platformalarından əməliyyat aparmaq qabiliyyəti Braziliyanın yurisdiksiyasında olan geniş dəniz ərazilərinin müşahidə imkanlarını artıra bilər.
Son aylarda istehsalçı “Baykar” şirkəti TB3ün sualtı müharibə üçün hazırlanan sistemlərini sınaqdan keçirir. Bu da Braziliya üçün mühüm məqam hesab olunur.
Üç qoşun növünün eyni PUA modelini qəbul etməsi satınalma, təlim və texniki xidmət xərclərini azalda bilər. Braziliya tərəfi eyni zamanda texnologiya transferi, yerli yığım və istehsal, eləcə də yerli sensor və sistemlərin inteqrasiyası ilə maraqlanır.
Braziliya “Embraer” şirkəti vasitəsilə aviasiya sahəsində əldə etdiyi təcrübəni TB3 vasitəsilə PUA bazarına da daşımaq istəyir. Bununla belə, TB3ün Braziliyada istehsalı və ya əməliyyat istifadəsi hələ araşdırma mərhələsindədir və təsdiqlənmiş proqram deyil.
Üçüncü əməkdaşlıq istiqaməti Türkiyənin “Fergani” kosmik şirkəti ilə bağlıdır. “Fergani” “Baykar”ın biznes ekosistemi ilə əlaqəli texnologiya şirkətidir və kiçik peyklərin, orbital daşıyıcı vasitələrin, eləcə də peyk naviqasiya texnologiyalarının hazırlanması ilə məşğul olur.
Şirkətin proqramları arasında avtonom peyk mövqeləndirmə və naviqasiya imkanlarının inkişaf etdirilməsini hədəfləyən “Uluğ bəy” layihəsi də var.
Braziliya üçün bu sahədə əməkdaşlıq sərhədlərin və dəniz ərazilərinin müşahidəsini, təhlükəsiz rabitəni və kəşfiyyat məlumatlarının toplanmasını dəstəkləyə bilər.
Belə imkanlar geniş coğrafiyaya, uzun quru sərhədlərinə və mühüm dəniz enerji infrastrukturuna malik ölkə üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Peyk məlumatlarına çıxış və yerli naviqasiya texnologiyalarının inkişafı, xüsusilə hərbi əməliyyatların kosmik infrastruktura getdikcə daha çox bağlı olduğu şəraitdə strateji müstəqilliyin mühüm elementləridir.
Bu əməkdaşlıq yalnız Türkiyə sistemlərinin satın alınması kimi qiymətləndirilmir. Əvvəlki məlumatlara görə, danışıqlarda Braziliyanın “KC-390 Millennium” nəqliyyat təyyarəsinin Türkiyəyə mümkün satışı və “Embraer E2” ailəsinə məxsus təyyarələrin istehsalı üzrə sənaye əməkdaşlığı təklifləri də yer alıb.
Təkliflər Türkiyə hərbi texnikasının ixracına yönəlmiş birtərəfli sazişdən daha geniş, qarşılıqlı sənaye faydalarını əhatə edən çərçivə yarada bilər. Bununla belə, Türkiyənin təsdiqlənmiş “KC-390” sifarişi və ya “E2” istehsalı ilə bağlı müqaviləsi yoxdur.
Braziliya-Türkiyə yanaşması hər iki ölkənin müdafiə ixracatını genişləndirmək və ənənəvi bazarlarından kənarda tərəfdaşlıqlar qurmaq səylərinin bir hissəsidir.
Türkiyə PUA-ların, zirehli maşınların və elektron sistemlərin istehsalında getdikcə daha çox təcrübə qazanır. Braziliya isə mühüm aviasiya və kosmik sənayeyə, mürəkkəb müdafiə sistemlərini hazırlamaq və istehsal etmək imkanlarına malikdir.
Yarana biləcək tərəfdaşlıq Ankaraya Latın Amerikasının geniş bazarına çıxış, Braziliyaya isə əlavə texnoloji imkanlar qazandıra bilər. Lakin əməkdaşlığın real dəyəri müqavilələrin məzmunundan, yerli istehsal hüquqlarından, bilik transferindən və ən əsası, sistemlərin müstəqil şəkildə dəstəklənməsi və gələcəkdə modernləşdirilməsi imkanlarından asılı olacaq.
Siyasi dinamikanın müsbət olmasına baxmayaraq, “Tulpar”, “Bayraktar TB3” və “Fergani” kosmik proqramları hələ təsdiqlənmiş satınalmalar deyil, potensial əməkdaşlıq istiqamətləri olaraq qalır.
Lula və Ərdoğanın görüşü bu layihələrin irəliləməsi üçün şərait yaradır. Lakin növbəti həlledici addım danışıqların maliyyələşdirmə, vaxt qrafiki və məcburi sənaye iştirakını nəzərdə tutan konkret sazişlərə çevrilməsi olacaq.
Sevinc Əliyeva Ordu.az
1 mənbə
