Traktor istehsalına 6 illik vergi güzəşti: Fermerlər nə qazanacaq? - ŞƏRH


İşin içi
15:40
1 164
Traktorların satışının və ehtiyat hissələrinin idxalının 2027-ci il yanvarın 1-dən etibarən altı il müddətinə ƏDV-dən azad edilməsi kənd təsərrüfatında texniki təminatın yaxşılaşdırılması və yerli traktor istehsalının təşviqi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Təklif olunan dəyişiklik ehtiyat hissələrinin idxalına gömrük rüsumu güzəştini də nəzərdə tutur. Bu mexanizmin iqtisadi nəticəsi isə güzəştlərin fermerlərə nə dərəcədə ötürüləcəyindən və yerli istehsalın real imkanlarından asılı olacaq.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı təyinatlı traktorların satışının və onların ehtiyat hissələrinin idxalının 2027-ci il yanvarın 1-dən altı il müddətinə ƏDV-dən azad edilməsi təklif olunur. Bununla yanaşı, traktorların ehtiyat hissələrinin idxalına gömrük rüsumu güzəşti də nəzərdə tutulur. Milli Məclisdə birinci oxunuşda qəbul edilən bu dəyişikliklərin əsas məqsədi traktor istehsalının lokallaşdırılması, yerli istehsalın stimullaşdırılması və aqrar sektorun texniki təminatının yaxşılaşdırılmasıdır.
Təklif olunan güzəştlər ilk növbədə kənd təsərrüfatı texnikasının maya dəyərinə və bazardakı qiymətinə təsir göstərə bilər. Ehtiyat hissələrinin idxalı zamanı ƏDV və gömrük rüsumunun aradan qaldırılması istehsalçı və təchizatçıların xərclərini azalda, texnikanın təmiri və texniki xidmətini daha əlçatan edə bilər. Bu, xüsusilə mövsümi işlərdən asılı olan fermer təsərrüfatları üçün əhəmiyyətlidir. Traktorun sıradan çıxması əkin, suvarma və məhsul yığımı prosesində gecikmələrə, nəticədə isə məhsuldarlıq və gəlir itkisinə səbəb ola bilər.
Güzəştlərin iqtisadi əhəmiyyəti ölkənin kənd təsərrüfatı texnikası parkının həcmi ilə də bağlıdır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, Azərbaycanda traktorların sayı 2024-cü ilin sonuna 40,8 min ədədə çatıb. Digər tərəfdən, 2025-ci ildə ölkədə 4 005 ədəd traktor idxal edildiyi və bunun dəyərinin 110,3 milyon ABŞ dolları təşkil etdiyi bildirilir. Bu göstəricilər texnikaya tələbatın yerli istehsalla yanaşı, xarici təchizat hesabına da ödənildiyini göstərir. Cite refs={["turn744829search3","turn744829search10"]}/>
Yerli istehsalın genişləndirilməsi baxımından isə güzəştlər sənaye müəssisələrinin xərclərini azaltmaqla yanaşı, istehsal zəncirinin formalaşmasına stimul verə bilər. Dövlət Statistika Komitəsinin “Azərbaycanın sənayesi – 2026” məcmuəsinə əsasən, ölkədə 2025-ci ildə 474 ədəd traktor istehsal olunub. Müqayisə üçün, 2024-cü ildə bu göstərici 623 ədəd, 2023-cü ildə isə 662 ədəd olub. Rəqəmlər göstərir ki, yerli istehsal mövcud olsa da, onun davamlı artımı və bazarın daha böyük hissəsini təmin etməsi üçün əlavə investisiyalara, texnoloji yenilənməyə və istehsal güclərinin genişləndirilməsinə ehtiyac var. Cite refs={["turn617559view0"]}/>
Burada əsas məsələ yalnız traktorların yığılması deyil, istehsalda yerli komponentlərin və ehtiyat hissələrinin payının artırılmasıdır. Əgər müəssisələr əsasən xaricdən gətirilən hazır hissələr hesabına fəaliyyət göstərərsə, istehsalın lokallaşdırılması məhdud səviyyədə qala bilər. Buna görə də güzəştlərin uzunmüddətli nəticəsi mühərrik, transmissiya, hidravlik sistemlər və digər komponentlərin istehsalına yerli müəssisələrin cəlb olunmasından, texniki bilik və kadr potensialının inkişafından asılı olacaq. Ehtiyat hissələrinin idxalına güzəşt isə ilkin mərhələdə istehsalın qurulması və texniki xidmət şəbəkəsinin genişləndirilməsi üçün mühüm imkan yarada bilər.
Beynəlxalq təcrübədə kənd təsərrüfatı texnikasının əlçatanlığının artırılması aqrar məhsuldarlığın yüksəldilməsi üçün vacib şərtlərdən biri hesab olunur. Bir çox ölkələrdə fermerlərin texnika əldə etməsi güzəştli maliyyələşmə, lizinq, vergi güzəştləri və yerli istehsalın təşviqi mexanizmləri ilə dəstəklənir. Lakin belə tədbirlərin effektivliyi yalnız vergi yükünün azaldılması ilə ölçülmür. Texnikanın qiyməti, ehtiyat hissələrinin mövcudluğu, servis xidmətlərinin keyfiyyəti və fermerlərin maliyyə imkanları da nəzərə alınmalıdır.
Güzəştlərin fermerlərə real təsirini qiymətləndirərkən qiymətlərin formalaşması məsələsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Vergi və gömrük güzəştləri nəticəsində yaranan xərc azalmasının nə qədərinin satış qiymətlərində əks olunacağı bazardakı rəqabətdən və təchizatçıların qiymət siyasətindən asılıdır. Əgər güzəştlər qiymətlərə tam və ya əhəmiyyətli dərəcədə ötürülərsə, fermerlər texnikanı və ehtiyat hissələrini daha sərfəli şərtlərlə əldə edə bilərlər. Əks halda, güzəştlərin əsas iqtisadi faydası istehsalçı və idxalçıların xərclərinin azalması ilə məhdudlaşa bilər.
Digər tərəfdən, yerli istehsalın inkişafı üçün uzunmüddətli vergi güzəştləri ilə yanaşı, investisiya mühiti, texnologiya transferi, keyfiyyət standartları və satış sonrası xidmət infrastrukturu da vacibdir. Fermer üçün traktorun yalnız münasib qiymətə olması kifayət deyil; texnikanın etibarlılığı, ehtiyat hissələrinin vaxtında tapılması və təmir xidmətinin əlçatanlığı da mühüm seçim meyarlarıdır.
Beləliklə, 2027-ci ildən tətbiqi nəzərdə tutulan altıillik güzəştlər həm aqrar sektorun texniki təminatına, həm də yerli maşınqayırma sənayesinin inkişafına təsir göstərə bilər. Əsas nəticə isə güzəştlərin bazarda qiymətlərin azalmasına, istehsal həcminin artmasına və yerli komponentlərin payının yüksəlməsinə nə dərəcədə şərait yaradacağından asılı olacaq. Bu baxımdan, tədbirin səmərəliliyi altıillik dövr ərzində yalnız vergi güzəştlərinin həcmi ilə deyil, yaranan istehsal gücü, məşğulluq, texniki xidmət imkanları və fermerlərin əldə etdiyi iqtisadi fayda ilə ölçülməlidir.
Nuray, AzNews.az
1 mənbə