“SpaceX” ABŞ Kosmik Qüvvələrinin məxfi peyk şəbəkəsini genişləndirmək üçün USSF-317 missiyasını orbitə göndərib


“SpaceX” Kaliforniyadakı Vandenberq Kosmik Qüvvələri Bazasından ABŞ Kosmik Qüvvələrinin məxfi milli təhlükəsizlik missiyası olan USSF-317-ni uğurla həyata keçirib.
Ordu.az xəbər verir ki, “Falcon 9” raketi 2026-cı il noyabrın 20-də, Sakit okean standart vaxtı ilə saat 20:20-də Vandenberq bazasındakı 4E buraxılış kompleksindən havaya qalxıb.
Bu, noyabrın 21-də saat 04:20 UTC vaxtına uyğun olub. “SpaceX” əvvəlki axşam planlaşdırılan buraxılışı səbəbi ictimaiyyətə açıqlanmadan təxirə salmışdı. Uçuşdan səkkiz dəqiqədən bir qədər çox vaxt keçdikdən sonra raketin birinci pilləsi Sakit okeanda yerləşən “Of Course I Still Love You” pilotsuz platformasına uğurla enib.
USSF-317 “SpaceX” şirkətinə həvalə edilmiş Kosmik Qüvvələr missiyaları seriyasında avqust ayından bəri həyata keçirilən altıncı uçuş olub. Ondan əvvəl noyabrın 12-də USSF-627 missiyası orbitə göndərilib. “Spaceflight Now” nəşrinin məlumatına görə, əvvəlki beş buraxılışın hər birindən sonra 23 peyk kataloqa daxil edilib. Kosmik Qüvvələr USSF-317 missiyasının göyərtəsindəki kosmik aparatların sayını və onların təyinatını məxfi saxlayıb. Buna görə də ictimaiyyətə açıqlanan məlumatlar missiyanın imkanlarından daha çox buraxılış kampaniyasının sürətini göstərir.
ABŞ Kosmik Qüvvələri üçün buraxılışların sürəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki peyk şəbəkəsinin fəaliyyətini davam etdirmək üçün istismar müddətinin sonuna yaxınlaşan kosmik aparatları müvafiq orbitlərdə yeniləri ilə əvəz etmək lazımdır. Hər hansı regionda əhatə dairəsini genişləndirmək və ya yeni nəsil peykləri istifadəyə vermək zərurəti yarandıqda da buraxılışların vaxtında həyata keçirilməsi vacibdir.
Kosmik Sistemlər Komandanlığı bu məsuliyyəti kosmosa etibarlı çıxışın təmin edilməsi kimi xarakterizə edir. Praktiki baxımdan bu, sifarişçinin müəyyən etdiyi qrafikə uyğun işləyə və kosmik aparatları nəzərdə tutulan orbitə çatdıra bilən buraxılış operatorunun mövcud olması deməkdir. Buraxılışın gecikməsi köhnə peykin daha uzun müddət fəaliyyət göstərməsinə və ya onu əvəz edəcək yeni peykin istifadəyə verilməsinin təxirə salınmasına səbəb ola bilər.
Bunun nəticələri ABŞ Kosmik Qüvvələrinin fəaliyyətindən daha geniş sahələri əhatə edir. Hərbi peyk rabitəsi komandanlara böyük məsafələrdə fəaliyyət göstərən qüvvələrlə əlaqə saxlamağa kömək edir. GPS isə ABŞ əməliyyatlarının mövqeləndirmə, naviqasiya və vaxt təyini ehtiyaclarını təmin edir. Raket hücumu barədə erkən xəbərdarlıq sistemləri ölkənin təhlükəsizliyi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Kosmik Qüvvələrin doktrinası ABŞ ərazisinə və xaricdə fəaliyyət göstərən qüvvələrə qarşı təhdidlər barədə xəbərdarlıq edilməsini nəzərdə tutur. Bu məlumatlar ölkə rəhbərliyinə və hərbi komandanlara yaxınlaşan təhdidi qiymətləndirmək, müdafiə tədbirləri hazırlamaq və cavab qərarı vermək üçün vaxt qazandırır. Bununla belə, Kosmik Qüvvələr USSF-317 missiyası ilə sadalanan konkret imkanlar arasında hər hansı əlaqənin olduğunu açıqlamayıb.
USSF-317 missiyasının göyərtəsindəki kosmik aparatların təyinatı məxfi saxlanılsa da, onları orbitə çıxaran raketin birinci pilləsinin uçuş tarixçəsi açıqdır. B1100 nömrəli gücləndirici blok 11-ci uçuşunu həyata keçirib. Bundan əvvəl o, ABŞ Kosmik Qüvvələrinin USSF-385 missiyasını, Milli Kəşfiyyat İdarəsinin NROL-105 missiyasını və səkkiz “Starlink” peyk qrupunu orbitə çatdırıb.
Bu müxtəlif missiyalar Pentaqonun kommersiya tələbatı hesabına daim fəaliyyətdə saxlanılan raket parkından necə yararlana bildiyini göstərir. Gücləndirici blokun geri qaytarılması “SpaceX” şirkətinə onu yoxlamaq və növbəti uçuşa hazırlamaq imkanı verir.
ABŞ, həmçinin buraxılış sənayesindəki mümkün fasilələrə baxmayaraq, orbitə çıxış imkanlarını qorumaq üçün alternativlərə sərmayə yatırır. 2025-ci ilin aprelində Kosmik Sistemlər Komandanlığı “SpaceX”, “United Launch Services” və “Blue Origin” şirkətlərinə Milli Təhlükəsizlik Kosmik Buraxılışları proqramı çərçivəsində müqavilələr verib.
Həmin müqavilələr üzrə ayrıca elan edilmiş missiyalara yeni nəsil GPS peyklərinin və Növbəti Nəsil Davamlı İnfraqırmızı Raket Xəbərdarlığı proqramının orbitə çıxarılması da daxildir. Açıq şəkildə elan edilmiş bu missiyalar buraxılış müqavilələrinin konkret müdafiə imkanlarına necə çevrildiyini göstərir. Bir neçə təchizatçının olması hökumətə hər hansı şirkətin fəaliyyətində fasilə yarandıqda raketləri faydalı yükə və buraxılış qrafikinə uyğun seçmək üçün daha çox imkan verir.
USSF-317 missiyası üzrə “SpaceX” əvvəlki cəhdin təxirə salınmasından sonrakı axşam yenidən buraxılış meydançasına qayıdaraq kampaniyanın davam etməsini təmin edib. Açıq mənbələr buraxılışın və raketin birinci pilləsinin geri qaytarılmasının uğurla həyata keçirildiyini təsdiqləyib. Lakin ABŞ Kosmik Qüvvələri kosmik aparatların nəzərdə tutulan orbitlərə çatıb-çatmadığını və istismara verilib-verilmədiyini hələ açıqlamayıb. Məhz bu mərhələlər missiyanın hərbi imkanlara hansı töhfəni verdiyini müəyyən edəcək.
Sevinc Əliyeva Ordu.az
