Konsert biletlərinə ƏDV güzəşti genişlənir - ŞƏRH


İşin içi
17:00
“ƏDV geri al” mexanizminin bütün konsert növlərinə şamil edilməsi mədəniyyət və əyləncə sektorunda vergi güzəştlərinin əhatəsini genişləndirəcək. İndiyədək bu imkan simfonik orkestr konsertləri ilə məhdudlaşırdı. Təklif qəbul olunarsa, digər musiqi janrları üzrə təşkil edilən konsertlərə bilet alan istehlakçılar da müəyyən edilmiş qaydada ödədikləri ƏDV-nin bir hissəsini geri ala biləcəklər. Dəyişikliyin əsas iqtisadi əhəmiyyəti həm tamaşaçıların xərclərinin qismən azaldılması, həm də konsert təşkilatçılarının fəaliyyətinin leqallaşmasına və şəffaflaşmasına stimul yaratmasıdır.
Mövcud qaydalara əsasən, 2025-ci il iyulun 1-dən teatr tamaşaları, film nümayişi, muzey ziyarəti və simfonik orkestr konsertləri üzrə nağdsız ödənişlə həyata keçirilən xidmətlərə görə ƏDV-nin 50 faizi istehlakçılara qaytarılır. Yeni təklif bu siyahıda konsertlərlə bağlı məhdudiyyəti aradan qaldırmağa yönəlib. Burada vacib məqam odur ki, geri qaytarılan məbləğ biletin qiymətinin 50 faizi deyil, biletin dəyərinə daxil edilmiş və nağdsız qaydada ödənilmiş ƏDV-nin yarısıdır. Cite refs={["turn118805search2","turn118805search0"]}/>
Məsələn, konsert biletinin ƏDV daxil qiyməti 118 manatdırsa, bu məbləğin 18 manatı ƏDV təşkil edir. Mövcud mexanizmin prinsiplərinə uyğun olaraq, nağdsız ödəniş zamanı həmin ƏDV-nin 50 faizi, yəni 9 manat istehlakçıya qaytarıla bilər. Beləliklə, güzəşt biletin faktiki xərcini müəyyən qədər azaldır. Bu fərq xüsusilə ailəvi və ya bir neçə nəfərlik konsert ziyarətlərində daha nəzərəçarpan ola bilər.
Dəyişikliyin mədəniyyət bazarı üçün əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, vergi güzəşti müxtəlif musiqi janrları arasında tətbiq baxımından daha bərabər şərait yaradacaq. Simfonik musiqi ilə yanaşı, estrada, caz, rok, pop və digər istiqamətlər üzrə konsertlərin də mexanizmə daxil edilməsi tamaşaçıların mədəni tədbirlərə marağını artıra bilər. Bu, xüsusilə bilet qiymətlərinin əhalinin gəlirləri ilə müqayisədə yüksək olduğu hallarda əlavə təşviq rolunu oynaya bilər.
Konsert sənayesi yalnız ifaçılardan və tədbir təşkilatçılarından ibarət deyil. Bu sahənin fəaliyyəti bilet satışı platformaları, səhnə və səs avadanlıqlarının icarəsi, işıqlandırma, təhlükəsizlik, reklam, nəqliyyat, iaşə və digər xidmətlərlə bağlıdır. Konsertlərin sayının və auditoriyasının artması həmin xidmətlərə də əlavə tələb yarada bilər. Buna görə də mexanizmin genişləndirilməsi mədəniyyət sektorunda dövriyyənin artmasına və əlaqəli biznes sahələrinin fəaliyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.
Digər tərəfdən, “ƏDV geri al” mexanizmi konsert bazarında nağdsız hesablaşmaların və rəsmi bilet satışının genişlənməsinə də kömək edə bilər. İstehlakçı geri ödəniş əldə etmək üçün alışın rəsmi qaydada qeydə alınmasında maraqlı olur. Bu isə təşkilatçıların satış dövriyyəsinin daha şəffaf uçotuna, vergi öhdəliklərinin düzgün hesablanmasına və qeyri-rəsmi fəaliyyətin azalmasına stimul yarada bilər. Lakin bu nəticənin əldə olunması üçün bütün təşkilatçıların müvafiq vergi və kassa tələblərinə əməl etməsi, bilet satış sistemlərinin texniki baxımdan mexanizmə uyğunlaşdırılması vacibdir.
Dövlət Vergi Xidmətinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-oktyabr aylarında pərakəndə ticarət, ictimai iaşə, mədəniyyət və tibbi xidmətlər, eləcə də müəyyən hotellər üzrə “ƏDV geri al” mexanizmi çərçivəsində istehlakçılara qaytarılan ƏDV-nin ümumi məbləği 175 milyon 266,5 min manat təşkil edib. Bu göstərici mexanizmin istehlak bazarında geniş istifadə olunduğunu göstərir. Bununla belə, açıqlanan ümumi rəqəm müxtəlif fəaliyyət sahələrini əhatə etdiyindən, yalnız konsertlər üzrə geri qaytarılmış məbləği müəyyən etməyə imkan vermir. Cite refs={["turn118805search1"]}/>
Beynəlxalq təcrübədə mədəniyyət xidmətlərinə vergi güzəştləri və dövlət dəstəyi auditoriyanın genişləndirilməsi üçün istifadə olunan vasitələrdəndir. Belə tədbirlər mədəniyyət məhsullarının istehlakını stimullaşdıra bilər. Ancaq vergi güzəşti təkbaşına bilet qiymətlərinin azalmasına zəmanət vermir. Qiymətlərə təşkilatçılıq xərcləri, məkanın icarəsi, ifaçıların qonorarları, texniki təminat və bazardakı tələb də təsir göstərir. Buna görə də ƏDV-nin bir hissəsinin qaytarılması istehlakçı üçün əlavə üstünlük yaratsa da, bilet bazarında qiymətlərin formalaşmasına təsir edən digər amillər də nəzərə alınmalıdır.
Yeni təşəbbüsün nəticəsi həm də mexanizmin tətbiq dairəsinin necə müəyyənləşdirilməsindən asılı olacaq. Müxtəlif formatlı konsertlərin, o cümlədən açıq hava tədbirlərinin, festivalların və kommersiya xarakterli musiqi proqramlarının əhatə olunması ilə bağlı qaydalar aydın olmalıdır. Bilet satışının rəsmiləşdirilməsi, nağdsız ödənişlərin qeydə alınması və geri qaytarılma prosedurunun sadə olması həm təşkilatçıların, həm də istehlakçıların mexanizmdən istifadəsini asanlaşdıra bilər.
Ümumilikdə, “ƏDV geri al” mexanizminin bütün konsert növlərinə şamil edilməsi mədəniyyət bazarında vergi güzəştlərinin daha geniş və vahid tətbiqinə imkan yarada bilər. Bu dəyişiklik tamaşaçıların xərclərini qismən azalda, rəsmi bilet satışını stimullaşdıra və konsert sənayesinin inkişafına əlavə dəstək verə bilər. Əsas nəticə isə güzəştin real istehlakçıya nə dərəcədə çatmasından, təşkilatçıların mexanizmə qoşulmasından və mədəni tədbirlərin əlçatanlığının artmasından asılı olacaq.
Nuray, AzNews.az
