Hörmüz boğazından yan keçmək istəyirlər: Yeni neft marşrutunun ünvanı Türkiyədir


İraq 12 ildir fəaliyyətsiz olan Kərkük-Ceyhan neft kəmərindən ixracı bərpa edib. İlk mərhələdə gündəlik 120 min barel neftin nəqlinə başlanılıb. Gələcəkdə bu göstəricinin 500 min barelə çatdırılması planlaşdırılır.
Bu addım xüsusilə Hörmüz boğazında neft daşımaları ilə bağlı yaranan çətinliklər fonunda diqqət çəkir. İraq neftini Türkiyə üzərindən Aralıq dənizinə çıxarmaqla ixrac üçün alternativ marşrut əldə edir.
İraqın Neft Nazirliyinin çərşənbə axşamı yaydığı açıqlamada bildirilib ki, texniki və əməliyyat sınaqları başa çatdıqdan sonra Kərkük-Ceyhan kəməri ilə ixrac məqsədilə neft nəqlinə yenidən başlanılıb.
İraqın neft naziri Basim Məhəmməd Xudayır ilkin mərhələdə gündəlik 120 min barel neftin nəql ediləcəyini, bu həcmin mərhələli şəkildə 500 min barelə çatdırılmasının nəzərdə tutulduğunu bildirib. Lakin hədəfə nə vaxt çatılacağı açıqlanmayıb.
12 il əvvəl dayandırılan kəmər niyə yenidən işə salındı?
Kərkük-Ceyhan neft kəməri İraqın şimalındakı neft hasilatı bölgələrini Türkiyənin Aralıq dənizi sahilində yerləşən Ceyhan limanı ilə birləşdirir.
Kəmər İŞİD terror qruplaşmasının 2014-cü ildə həyata keçirdiyi təkrar hücumlardan sonra fəaliyyətini dayandırmışdı.
İndi isə Bağdad bu marşrutu yenidən istifadəyə verməklə neft ixracında alternativ imkan əldə etməyə çalışır.
Məsələnin əhəmiyyəti ondadır ki, İraq indiyədək neft ixracında əsasən ölkənin cənub terminallarından və Hörmüz boğazından istifadə edirdi. Yeni marşrut isə bu asılılığı müəyyən qədər azaltmağa imkan verəcək.
Xüsusilə Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı problemlər yarananda Türkiyə üzərindən ixrac İraq üçün əlavə çıxış yolu ola bilər.
Neft nəqli 500 min barelə çatdırılacaq?
İraq hökuməti kəmərin yenilənməsi və bərpası ilə bağlı əlavə addımlar atmağa da hazırlaşır.
Ölkənin Nazirlər Kabineti Kərkük-Ceyhan xəttinin bərpasına dair İqtisadi Nazirlər Kabinetinin tövsiyəsini təsdiqləyib. Qərar Nəcəfdə Baş nazir Əli əl-Zeydi sədrliyi ilə keçirilən iclasdan sonra açıqlanıb.
Bununla belə, təmir və yenilənmə işlərinin konkret həcmi barədə ətraflı məlumat verilməyib.
Hazırda gündəlik 120 min barel səviyyəsində başlayan neft nəqlinin mərhələli şəkildə 500 min barelə çatdırılması nəzərdə tutulur.
Reuters-in məlumatına görə, kəmərin yenidən işə düşməsinin İraqın ümumi neft ixracına real təsiri mövcud neft ehtiyatlarından və yeni marşrutla daşınacaq neftin əvvəlki ixrac həcmlərinə əlavə olub-olmayacağından asılı olacaq.
Türkiyə ilə İraq arasında neft razılaşması da var
Ankara və Bağdad enerji sahəsində əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətində olduqlarını daha əvvəl də açıqlayıblar.
İyul ayında Türkiyəyə səfər edən İraqın Baş naziri Əli əl-Zeydi Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanla birgə mətbuat konfransında Türkiyəyə gündəlik 1 milyon barelə qədər neft tədarük edə biləcəklərini bildirib.
Ərdoğan isə iki ölkənin genişmiqyaslı enerji əməkdaşlığı sazişi imzalamağı hədəflədiyini açıqlayıb.
Avqust ayında tərəflər Kərkük-Ceyhan kəməri ilə neft nəqlinin davam etdirilməsinə dair birillik razılaşma da imzalayıblar.
Hazırkı razılaşma kəmərin gündəlik 750 min barelə qədər olan daşıma gücünü nəzərdə tutur. Daha geniş və uzunmüddətli əməkdaşlıq mexanizmi üzərində isə işlər davam edir.
Bu marşrut region üçün nəyi dəyişə bilər?
Kərkük-Ceyhan kəmərinin yenidən fəaliyyətə başlaması İraqın neft ixracı üçün əlavə imkan yaradır. Eyni zamanda Türkiyənin enerji tranzitində əhəmiyyətini artıra bilər.
Hörmüz boğazından asılılığın müəyyən qədər azalması İraq üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bununla belə, yeni kəmərin mövcud ixrac həcmini tam əvəz etməsi mümkün deyil.
Əsas məsələ neft nəqlinin nə qədər artırılacağı və bu marşrutun uzunmüddətli fəaliyyətinin təmin olunmasıdır.
Beləliklə, 12 illik fasilədən sonra Kərkük-Ceyhan xəttinin yenidən işə düşməsi Türkiyə və İraq arasında enerji əməkdaşlığında yeni mərhələnin başlanğıcı ola bilər.
\\ Aydan Bünyatova, Editor.az
1 mənbə
