Avropa İttifaqı yeni üzvlər üçün 10 illik sınaq müddəti tətbiq etməyə hazırlaşır


Avropa İttifaqına yeni qoşulan ölkələrin üzvlük hüquqlarının ilk 10 il ərzində müəyyən şərtlər əsasında məhdudlaşdırılması təklif olunur.
Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “Euronews” nəşri məlumat yayıb.
Avropa İttifaqı ölkələri yeni üzvlər üçün 10 illik sınaq müddətinin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində ilk addımı atıblar. Bu müddət ərzində, Monteneqro da daxil olmaqla, yeni üzvlərin səsvermə hüququ qanunun aliliyinin ciddi şəkildə pozulması və ya Avropa İttifaqının qərarlarının bloklanması hallarında dayandırıla bilər.
Avropa Komissiyası bu təklifi ötən ay Viktor Orbanın rəhbərliyi dövründə Macarıstanla yaşanan təcrübənin təkrarlanmaması üçün irəli sürüb. Orban hökuməti Avropa İttifaqının fundamental dəyərlərini pozur və yekdillik tələb edən qərarları bloklamaq üçün dəfələrlə veto hüququndan istifadə edirdi.
Əvvəlcə Avropa Komissiyası 15 illik sınaq müddəti təklif etmişdi. Lakin İtaliya və regionun üzvlüyə dəstək verən “Qərbi Balkanların Dostları” qrupunun digər üzvləri də daxil olmaqla, bir sıra ölkələr bu qədər uzun müddətin müvəqqəti hesab edilməsinin çətin olduğunu bildiriblər.
Avropa İttifaqı Şurasında növbəti sədrlik edən və üzv dövlətlər arasında danışıqları aparan İrlandiya müddətin 10 ilə endirilməsini və əlavə beş il uzadılması imkanının saxlanılmasını təklif edib. Bu təklif Avropa İttifaqı ölkələrinin səfirləri tərəfindən geniş dəstək alıb.
Müzakirələrin gedişi ilə birbaşa tanış olan avropalı diplomatın sözlərinə görə, səfirlər kompromisə getməyə, detalları həftələrlə razılaşdıran digər rəsmilərlə müqayisədə daha çox hazır olduqlarını nümayiş etdiriblər.
Ən mübahisəli məsələ isə hansı pozuntuların səsvermə hüququnun dayandırılması üçün əsas olacağıdır. Avropa İttifaqına üzvlüyə ən yaxın ölkə olan Monteneqro istənilən qərarın obyektiv meyarlara əsaslanmalı və Avropa İttifaqının dəyərləri ilə qaydalarının təkrar pozulmasına cavab verməli olduğunu bildirib.
Namizəd ölkələrə müsbət yanaşan bir sıra üzv dövlətlər “səmimi əməkdaşlıq” prinsipinin pozulmasının belə əsaslar sırasına daxil edilməsinə qarşı çıxırlar. Avropa İttifaqı müqaviləsində nəzərdə tutulan bu prinsip üzv dövlətləri vicdanla fəaliyyət göstərməyə və birliyin məqsədlərinə zərər vurmamağa məcbur edir. Həmin ölkələrin fikrincə, belə pozuntuları obyektiv şəkildə qiymətləndirmək çətindir.
Bu dövlətlər yeni üzvlərin səsvermə hüququndan tamamilə məhrum edilməsinə də qarşıdırlar. Onlar mexanizmin yeni üzvləri milli maraqlarına uyğun mövqelərdən imtina etməyə məcbur etmək üçün istifadə edilə biləcəyindən və nəticədə Avropa İttifaqında faktiki olaraq ikinci dərəcəli üzvlər qrupunun yaranacağından narahatdırlar.
İrlandiya, eyni zamanda, müdafiə mexanizminin işə salınması qaydasının dəyişdirilməsini təklif edib. Buna əsasən, qərarlar Avropa İttifaqı əhalisinin ən azı 65 faizini təmsil edən ölkələrin çoxluğunun dəstəyi ilə, yəni ixtisaslı səs çoxluğu əsasında qəbul edilməlidir. Üzv dövlətlər bu məsələyə də ciddi etiraz bildirməyiblər.
İndi müzakirələr gələcək üzvlər üçün ümumi qaydalardan həmin qaydaların Monteneqroya necə tətbiq ediləcəyi məsələsinə keçəcək. İrlandiyanın təklifi Monteneqronun üzvlük müqaviləsindəki müdafiə müddəaları üçün əsas olacaq.
Avropa Komissiyası müqaviləni 2027-ci ilin iyun ayınadək imzalamağı planlaşdırır. Rəsmilərin gələn həftənin əvvəlində müqavilənin müvafiq bölməsi olan 35-ci fəslin layihəsi ilə bağlı ilk texniki müzakirələri aparacağı gözlənilir.
Hələlik müdafiə tədbirlərinin xüsusi olaraq Monteneqroya uyğunlaşdırılacağı, yoxsa Avropa İttifaqının bütün gələcək üzvləri üçün presedent yaradacağı məlum deyil.
Sevinc Əliyeva Ordu.az
1 mənbə
