ABŞ-İran müharibəsində yeni təhlükə: Hörmüz boğazında tankerə yenidən hücum edildi, Tramp hərbi əməliyyat ehtimalını saxlayır


ABŞ və İran arasında davam edən münaqişədə vəziyyət gərginləşir. Hörmüz boğazında kommersiya gəmisinə hücum, İranın dəniz minaları ilə bağlı açıqlamaları və Donald Trampın Çin və Rusiya liderləri ilə görüş ərəfəsində verdiyi bəyanatlar qarşıdurmanın növbəti mərhələsi ilə bağlı narahatlığı artırıb.
“Reuters”in məlumatına görə, Oman sahillərində, Xəsəb limanı yaxınlığında Hörmüz boğazından çıxan tanker naməlum mərmi ilə vurulub. Hücum nəticəsində gəminin mühərrik bölməsində zədələnmə baş verib. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları İdarəsi (UKMTO) bütün ekipaj üzvlərinin təhlükəsiz olduğunu bildirib. Hadisənin səbəbləri və hücumun arxasında kimin dayandığı araşdırılır. Bu, son günlər strateji su yolunda qeydə alınan növbəti dəniz insidentidir.
Eyni zamanda, İran Hərbi Dəniz Qüvvələri Hörmüz boğazı və ətrafında üç neft tankerinin dəniz minalarına düşərək sıradan çıxdığını və yanğın baş verdiyini iddia edib. İran mediasının yaydığı məlumatda gəmilərin müəyyən edilmiş təhlükəli marşrutlardan istifadə etdiyi bildirilib. Bu iddiaların müstəqil təsdiqi isə hələlik yoxdur. Hadisələr dünya neft daşımalarının mühüm hissəsinin həyata keçirildiyi Hörmüz boğazında təhlükəsizlik risklərini daha da artırır.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə Çinin və Rusiyanın liderləri ilə görüş ərəfəsində İran müharibəsi ilə bağlı diqqətçəkən açıqlama verib. “Iran International”ın məlumatına görə, Tramp ABŞ-ın münaqişəni başa çatdırmaq üçün Çin Prezidenti Si Cinpindən və Rusiya Prezidenti Vladimir Putindən kömək istəməyəcəyini bildirib. O, ABŞ-ın İranın hərbi-dəniz və hava qüvvələrini, eləcə də hava hücumundan müdafiə sistemlərini məğlub etdiyini iddia edib. Tramp həmçinin Hörmüz boğazı üzərində nəzarətin ABŞ-da olduğunu söyləyib. Bununla belə, o, Tehranla əldə olunan ilkin razılaşmanı nəticəsiz adlandıraraq müharibəni tezliklə başa çatdırmaq istədiyini vurğulayıb.
Digər tərəfdən, “Axios” nəşrinin noyabrın 19-da yaydığı məlumata görə, Tramp İranın nüvə və raket obyektlərinə qarşı ABŞ və İsrailin birgə yeni hərbi əməliyyat keçirməsi ehtimalını nəzərdən keçirir. Ağ Ev mümkün zərbələrə İranın necə cavab verə biləcəyi ilə bağlı Pentaqon və kəşfiyyat qurumlarından qiymətləndirmə istəyib. Bununla belə, hələlik yekun qərarın verildiyi bildirilməyib. Qətər və Pakistanın vasitəçiliyi ilə Vaşinqton və Tehran arasında dolayı danışıqların bərpası istiqamətində də səylər davam edir.
Münaqişənin regiona yayılması ilə bağlı narahatlıqlar da artır. “Reuters”in noyabrın 19-da yaydığı xəbərə görə, Yəməndəki husilər Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı Ər-Riyada raket hücumu həyata keçiriblər. Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya raket təhlükəsinin qarşısının alındığını, lakin qalıqların düşməsi nəticəsində ərazidə maddi ziyanın yarandığını açıqlayıb. Koalisiya, həmçinin ölkənin cənubuna yönələn qanadlı raketin də məhv edildiyini bildirib.
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin rəhbəri Fatih Birol isə noyabrın 19-da Yaxın Şərqdəki böhranın dünya enerji təhlükəsizliyi üçün tarixdəki ən böyük təhdidə çevrildiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Hörmüz boğazında yaranan böhran 1970-ci illərin neft şoklarından daha ciddi təhlükə yaradır. Bununla yanaşı, “Reuters”in məlumatına görə, noyabrın 19-da Brent markalı neftin bir barelinin qiyməti 92,20 dollara yüksəlib.
Beləliklə, noyabrın 19-da baş verən son hadisələr ABŞ və İran arasında münaqişənin hələ də təhlükəli mərhələdə olduğunu göstərir. Vaşinqton bir tərəfdən müharibəni başa çatdırmaq niyyətini açıqlayır, digər tərəfdən yeni hərbi zərbələr ehtimalını nəzərdən keçirir. Hörmüz boğazında tankerlərə hücumların davam etməsi, İranın mina iddiaları və husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı hücumları isə qarşıdurmanın regional təhlükəsizliyə və dünya enerji bazarına təsirini daha da artırır.
