ABŞ HDQ ikinci “Zumwalt” esminesi üçün 600 tonluq hipersəs raket buraxılış modulunu hazırlayır


USS “Michael Monsoor” esminesinin modernləşdirilməsi çərçivəsində təxminən 600 ton ağırlığında hipersəs raket buraxılış modulunun quraşdırılması planlaşdırılır.
Ordu.az xəbər verir ki, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri “Zumwalt” sinfinə məxsus ikinci esmines olan USS “Michael Monsoor” (DDG-1001) gəmisinin modernləşdirilməsinin növbəti mərhələsinə hazırlaşır.
Plana əsasən, gəmiyə təxminən 600 ton ağırlığında hipersəs raket buraxılış modulu quraşdırılacaq. Bu dəyişiklik hərbi gəminin uzaq məsafədə, güclü müdafiə olunan hədəflərə dəqiq zərbələr endirmək üçün nəzərdə tutulmuş “Conventional Prompt Strike” (CPS) silah sistemini daşımasına imkan verəcək və ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin adi silahlarla zərbə imkanlarını genişləndirəcək.
Layihə esminesin ilkin konstruksiyasında əhəmiyyətli dəyişikliklər tələb edir. Gəmi əvvəlcə dəniz artilleriyası dəstəyi və qurudakı hədəflərə zərbələr endirmək üçün hazırlanmışdı. Modernləşdirmə mövcud artilleriya qurğularının böyük diametrli şaquli buraxılış boruları ilə əvəz edilməsini, daxili bölmələrin dəyişdirilməsini və gəminin döyüş sistemlərinin uyğunlaşdırılmasını nəzərdə tutur. Bu işlər üç “Zumwalt” sinfinə məxsus esminesi hipersəs silahlarından istifadə edə bilən suüstü platformalara çevirmək üçün həyata keçirilən daha geniş proqramın bir hissəsidir.
ABŞ Hərbi Dəniz Sistemləri Komandanlığı (NAVSEA) 2026-cı il noyabrın 17-də modernləşdirmə üzrə sənaye tələblərini müəyyənləşdirən iki rəsmi bildiriş yayıb. N00024-27-R-4444 və N00024-27-R-4443 nömrəli bildirişlərdən birincisi “Large Missile Vertical Launch System” (LMVLS) sisteminin quraşdırılması ilə bağlıdır. İkinci bildirişdə isə 2026-cı il dekabrın 9-da Vaşinqtonda sənaye nümayəndələri ilə görüş keçiriləcəyi elan olunub.
“Michael Monsoor” esminesinin modernləşdirilməsi 2028-ci ilin mayından 2030-cu ilin avqustunadək planlaşdırılıb. Hər iki bildiriş sənaye hazırlığı ilə bağlıdır və hələ quraşdırma müqaviləsinin verilməsi, yaxud raket sisteminin əməliyyat qabiliyyətinə çatması barədə təsdiq hesab olunmur.
600 tonluq buraxılış modulunun quraşdırılması gəminin konstruksiyasında ciddi dəyişikliklər tələb edir.
LMVLS sisteminin təxminən 13,6 metr uzunluğunda, 6,3 metr enində və 12,5 metr hündürlüyündə, əvvəlcədən hazırlanmış və hökumət tərəfindən təqdim edilən vahid konstruksiya şəklində gətiriləcəyi gözlənilir. Modulun təxmini çəkisi 600 uzun ton, başqa sözlə, təxminən 610 metrik tondur. Qurğuya “Advanced Payload Module” (APM) modulları, raket konteynerləri, zərbə izolyasiyası konstruksiyaları və bir neçə daxili konstruktiv səviyyə üçün nəzərdə tutulmuş dörd böyük diametrli şaquli buraxılış borusu daxildir.
Yeni buraxılış qurğusu esminesin ön hissəsində yerləşəcək və əvvəllər 155 millimetrlik “Advanced Gun System” (AGS) artilleriya sistemi üçün ayrılmış sahəni əvəz edəcək. Dörd buraxılış borusu Hərbi Dəniz Qüvvələrinin planlaşdırdığı konfiqurasiyaya əsasən, ümumilikdə 12 CPS raketi yerləşdirmək üçün nəzərdə tutulub. Hər boruda üç raket daşına biləcək. Bu göstərici planlaşdırılan maksimum tutumu ifadə edir və gələcək əməliyyatlarda faktiki olaraq neçə raketin daşınacağını təsdiqləmir.
Modulun quraşdırılması yalnız onun böyük çəkisi ilə bağlı çətinliklər yaratmır. Uzunluğu 186 metr olan “Michael Monsoor” esminesi radar görünürlüğünü azaltmaq məqsədilə yan tərəfləri içəriyə doğru maili olan fərqli gövdə konstruksiyasına malikdir. Gəmiqayırma zavodları belə böyük modulun yerləşdirilməsi zamanı gəminin dayanıqlığını, konstruksiyaya düşən yükləri və məhdud giriş imkanlarını nəzərə almalıdır.
Buna görə də NAVSEA ağır yükqaldıran kranlar, xüsusi yükləmə və daşıma avadanlıqları, dəqiq ölçmə vasitələri, eləcə də modulun mövcud gövdəyə inteqrasiyası üçün tələb olunan mühəndislik prosedurları üzrə sənaye imkanlarını qiymətləndirir.
İşlər qaldırma və quraşdırma zamanı konstruksiyanın deformasiyasına ciddi nəzarət edilməsini tələb edəcək. Hər hansı uyğunsuzluq buraxılış boruları ilə onları əhatə edən konstruksiyalar arasındakı mexaniki birləşmələrə təsir göstərə və sonrakı inteqrasiya mərhələlərini gecikdirə bilər. Bu tələblər Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəminin planlaşdırılan modernləşdirmə mərhələsinə başlamasına bir neçə il qalmış sənaye infrastrukturu və mühəndislik imkanlarını qiymətləndirməsinin səbəbini izah edir.
Sevinc Əliyeva Ordu.az