İnsan ölərkən beynində nə baş verir? – Alimlər qeyri-adi aktivlik qeydə aldı


Alimlər ilk dəfə insanın həyatının son anlarında beynin aktiv qalmasına dair obyektiv məlumatlar əldə ediblər. Bu müşahidə epilepsiyadan əziyyət çəkən 87 yaşlı pasiyentin müayinəsi zamanı aparılıb.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə “Daily Mail” nəşri yazıb.
Kanadada pasiyentin beyin fəaliyyətini öyrənmək üçün elektroensefaloqrafiya (EEQ) müayinəsi aparılarkən gözlənilmədən onun ürəyi dayanıb. Klinik ölüm baş verməsinə baxmayaraq, beyinə qoşulmuş sensorlar neyron aktivliyini qeydə almağa davam edib.
Neyrobioloq Əcmal Zəmmarın sözlərinə görə, tədqiqat qrupu qeydə alınan nəticələrdən təəccüblənib. Çünki onlar ilk dəfə insanın həyatının son anlarında beyin fəaliyyətinin necə dəyişdiyini müşahidə etmək imkanı əldə ediblər.
Məlumatların təhlili zamanı bir neçə növ beyin dalğasının – qamma, delta, teta, alfa və beta dalğalarının aktivliyində kəskin artım müşahidə olunub. Bu dalğalar yaddaş, düşünmə və şüurlu fəaliyyətlə əlaqələndirilir.
“Biz ürəyin dayanmasından əvvəl və dərhal sonra beyin aktivliyinin kəskin dəyişdiyini müşahidə etdik. Bu, ölümə yaxın insanın həyatının əsas məqamlarını yenidən yaşaması kimi təsvir edilən ‘həyatın göz önündən keçməsi’ fenomenini izah edə bilər”, – deyə Zəmmar bildirib.
Beyin dalğaları nəyi ifadə edir?
Alimlərin izahına görə, hər bir beyin dalğası növü fərqli funksiyalarla əlaqəlidir:
Qamma dalğaları – mürəkkəb idrak fəaliyyəti və yaddaş prosesləri ilə əlaqələndirilir.
Delta dalğaları – dərin yuxu və beyin fəaliyyətinin ləngidiyi vəziyyətlərdə müşahidə olunur.
Teta və alfa dalğaları – yaradıcılıq, rahatlıq və meditativ vəziyyətlərlə əlaqəlidir.
Beta dalğaları – diqqətin cəmlənməsi və analitik düşüncə zamanı aktiv olur.
Tədqiqatçılar belə aktivliyin bir neçə mümkün səbəbi ola biləcəyini ehtimal edirlər.
Beyin niyə aktivləşə bilər?
Birinci ehtimal hipoksiyadır. Bu, orqanizmdə oksigen çatışmazlığı deməkdir. Alimlərin fikrincə, oksigenin azalması neyromediatorların ifrazına təsir göstərərək yaddaşla əlaqəli beyin sahələrini stimullaşdıra bilər.
Digər ehtimal isə beynin emosional reaksiyalar və güclü xatirələrlə əlaqəli sahəsi olan amiqdalanın aktivləşməsidir. Bu proses insanın həyatının mühüm anlarını yenidən xatırlaması təəssüratını yarada bilər.
Zəmmar hesab edir ki, əldə edilən məlumatlar ölüm anında işə düşə bilən mümkün bioloji mexanizmin mövcudluğuna işarə edir.
Tədqiqat ölümə yaxın vəziyyətdə beyində baş verən proseslərin öyrənilməsi baxımından yeni imkanlar açır. Bununla belə, alimlər bir pasiyent üzərində aparılmış müşahidənin bütün insanların ölüm anında eyni beyin reaksiyasını yaşadığını sübut etmədiyini vurğulayırlar. Həmçinin qeydə alınan dalğaların insanın həmin anda xatirələri şüurlu şəkildə yaşadığını təsdiqləməsi mümkün deyil.
N.Talıblı
AzPost.az
Post navigation
1 mənbə