Hesablama Palatası: DSMF-nin hesabladığı 9,8 milyard manatlıq öhdəlik razılaşdırılmayıb


müəllif EditorNoyabr 18, 2026Noyabr 18, 202600
Dövlət Sosial Müdafiə Fondu 2018-2025-ci illərdə dövlət büdcəsinin pensiya xərclərinə görə ödəməli olduğu, lakin ödəmədiyi vəsaiti 9 milyard 848,1 milyon manat kimi göstərib. Hesablama Palatası isə bu rəqəmin tərəflər arasında razılaşdırılmadığını bildirib.
Hesablama Palatası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (DSMF) 2027-ci il büdcə layihəsinə dair hazırladığı rəydə DSMF pensiya öhdəlikləri məsələsinə toxunub. Sənəddə göstərilir ki, fond 2018-2025-ci illər üzrə pensiya xərclərinin tərkibindəki dövlət öhdəliklərini cəmi 20 milyard 285,2 milyon manat hesablayıb, həmin dövrdə isə dövlət xəzinəsindən bu məqsədlə yalnız 10 milyard 437,1 milyon manat vəsait yönəldilib. Yaranan 9 milyard 848,1 milyon manatlıq fərq eyni zamanda Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən 2025-ci ildə Maliyyə Nazirliyinə göndərilən məktubda da öz əksini tapıb.
Büdcə dəstəyi necə müəyyənləşir
Hesablama Palatası büdcədən fonda yönəldilən vəsaitin təyin olunma qaydasına diqqət çəkib. Qurumun qeydinə görə, bu məbləğ qanunla təsbit edilmiş pensiya öhdəliklərinin ölçüsünə əsaslanmır, əksinə, DSMF-nin illik gəlir-xərc balansından asılı olaraq dəyişir: sosial sığorta haqları planlaşdırılandan çox toplandıqda büdcədən ayrılan dəstək azalır, əks halda isə artırılır. Palata vurğulayıb ki, sosial sığorta daxilolmalarının həcmi ilə qanunla müəyyən edilmiş dövlət öhdəlikləri fərqli anlayışlardır.
“Əmək pensiyaları haqqında” Qanuna istinad edilərək bildirilib ki, 1992-ci il yanvarın 1-dək toplanan pensiya kapitalı, bəzi güzəştli ödənişlər və qulluq stajına görə əlavələr dövlət büdcəsi hesabına maliyyələşməlidir, qalan hissə isə sosial sığorta vəsaitlərindən qarşılanır. Qanun bir mənbədə çatışmazlıq olduqda digərindən istifadəyə icazə versə də, Palata hər il büdcədən nəzərdə tutulan məbləğin hesablanmış öhdəlikdən aşağı planlaşdırıldığını, nəticədə dövlətin üzərinə düşən xərclərin təxminən yarısının sosial sığorta ehtiyatı hesabına ödənildiyini qeyd edib.
2025 və 2027-ci il göstəriciləri
2025-ci il üzrə DSMF dövlət öhdəliklərini 3 milyard 412,54 milyon manat kimi qiymətləndirib, büdcədən ayrılan 1,6 milyard manat isə bu məbləğin yalnız 46,9 faizini qarşılayıb. 2027-ci il üçün fondun hesabladığı öhdəlik 3 milyard 831,72 milyon manata çatır; bu rəqəmin 2 milyard 119,07 milyon manatı 1992-ci ilədək olan əmək stajı ilə, 1 milyard 257,99 milyon manatı isə qulluq stajına görə əlavələrlə bağlıdır.
Növbəti ilin büdcə layihəsində DSMF-yə yenidən 1,6 milyard manat ayrılması nəzərdə tutulur, bu isə hesablanmış öhdəliyin cəmi 41,8 faizini, yəni 2 milyard 231,72 milyon manatlıq boşluğu qapatır. Palata bu artımın bir hissəsini pensiya əlavələrinin 2023-cü ildən əməkhaqqı artım tempinə uyğun indeksləşdirilməsi, digər hissəsini isə DSMF-nin hesablamaya yeni xərc maddələri daxil etməsi ilə izah edib.
Hesablama Palatası sığorta prinsipinə əsaslanmayan ödənişlərin sosial sığorta gəlirləri hesabına qarşılanmasını fondun gələcəkdə maliyyə sabitliyinə risk kimi dəyərləndirib. Qurum dövlət öhdəlikləri üzrə rəqəmlərin DSMF ilə dövlət büdcəsi arasında qarşılıqlı razılaşdırılmasını tövsiyə edib.
Həmçinin oxuyun: Hesablama Palatası zərərlə işləyən dövlət şirkətlərinin ləğvinə baxılmasını təklif edib | Hesablama Palatası: gömrük gəlirlərində 300 milyon manatlıq risk var
Dərc vaxtına görə