Azərbaycanda hansı məhsullar bahalaşacaq? – İdxal qiymətlərində 45,9 faizlik artım


Azərbaycana idxal olunan məhsulların qiymətində kəskin artım qeydə alınıb. 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında idxal qiymətləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 26,4 faiz yüksəlib. Bəzi məhsul qruplarında isə bahalaşma 40 faizi ötüb. Bu artımın mağazalarda satılan mebel, dərman, geyim, məişət texnikası və digər məhsulların qiymətinə təsir göstərməsi mümkündür.
Xüsusilə mebel, maşın və avadanlıqlar, əczaçılıq və tekstil məhsulları üzrə qeydə alınan artım diqqət çəkir. İdxal qiymətlərinin yüksəlməsi təkcə xaricdən gətirilən malların deyil, yerli istehsalın maya dəyərinin də artmasına səbəb ola bilər.
Rəsmi statistikaya görə, ən yüksək bahalaşma mebel və maşın-avadanlıq məhsulları üzrə qeydə alınıb.
Hansı məhsulların idxalı daha çox bahalaşıb?
2026-cı ilin ilk 9 ayının nəticələrinə əsasən, idxal qiymətlərində aşağıdakı dəyişikliklər baş verib:
Maraqlıdır ki, bəzi məhsullar üzrə idxal qiymətləri əksinə, azalıb. Məsələn, şəkər və şəkərdən hazırlanan qənnadı məmulatlarının idxal qiymətləri 7,7 faiz aşağı düşüb. Bu rəqəmlər göstərir ki, bahalaşma bütün məhsulları eyni dərəcədə əhatə etmir.
Bu artım mağazalarda hansı məhsullara təsir edə bilər?
İdxal qiymətlərindəki dəyişikliklərin istehlakçı üçün ən mühüm tərəfi onların pərakəndə satış qiymətlərinə necə təsir etməsidir.
Mebel və ev əşyaları
Mebel idxalında qiymət artımının 45,9 faizə çatması bu sahədə fəaliyyət göstərən mağazalar və idxalçılar üçün əlavə xərc deməkdir. Xaricdən hazır mebel gətirən şirkətlər yeni sifarişləri daha yüksək qiymətlərlə həyata keçirə bilərlər. Bu isə divan, yataq dəsti, masa, stul, şkaf və digər mebel məhsullarının satış qiymətlərində artım ehtimalını yüksəldir.
Dərman preparatları
Əczaçılıq məhsullarının idxal qiymətləri 36,2 faiz artıb. Azərbaycan dərman bazarında xaricdən gətirilən preparatların əhəmiyyətli yer tutması bu göstəricini xüsusi diqqətə çatdırır. Lakin idxal qiymətinin artması dərmanların pərakəndə satış qiymətinin avtomatik olaraq eyni faizlə yüksəlməsi demək deyil. Dərmanların qiymətinə dövlət tənzimlənməsi, istehsalçı və distribütor müqavilələri, eləcə də digər xərclər təsir edir.
Geyim və tekstil məhsulları
Tekstil məhsullarının idxal qiymətində 30,1 faizlik artım geyim, parça, ev tekstili və digər məhsulların maya dəyərinə təsir göstərə bilər. Bu sahədə xüsusilə xaricdən hazır məhsul gətirən mağazalar yeni partiyaları əvvəlki qiymətlərlə əldə etməkdə çətinlik çəkə bilərlər.
Məişət texnikası və avadanlıqlar
Maşın və avadanlıqların idxal qiymətinin 42,9 faiz artması yalnız istehlakçı bazarı üçün deyil, sahibkarlar üçün də əhəmiyyətlidir. İstehsalat avadanlığı, texniki qurğular və müxtəlif mexanizmlərin bahalaşması müəssisələrin yenilənmə və istehsal xərclərini artıra bilər. Bu xərclər sonradan istehsal olunan məhsulların qiymətində də özünü göstərə bilər.
İdxal qiymətləri 26,4 faiz artıb, bəs mağazalarda inflyasiya niyə bundan aşağıdır?
Burada mühüm bir fərq var: idxal qiymətləri indeksi ilə istehlak qiymətləri indeksi eyni göstərici deyil.
İdxal qiymətləri xaricdən alınan məhsulların ölkəyə gətirilmə mərhələsindəki qiymət dəyişməsini göstərir. İstehlak qiymətləri isə əhalinin mağazalarda və xidmətlərə görə ödədiyi məbləğlərin dəyişməsini əks etdirir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycanda istehlak qiymətləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 5,6 faiz artıb. Qeyri-ərzaq məhsulları üzrə artım 3,7 faiz, ərzaq məhsulları üzrə isə 6,8 faiz olub.
Oktyabr ayında illik inflyasiya 5,2 faiz təşkil edib. Qeyri-ərzaq məhsullarının qiymətləri həmin ay illik müqayisədə 3,4 faiz yüksəlib. İdxal qiymətlərinin 26,4 faiz artması istehlak bazarında da eyni həcmdə bahalaşma olduğu anlamına gəlmir.
Bunun bir neçə səbəbi var:
-Anbar ehtiyatları: İdxalçı şirkətlər əvvəlki dövrdə daha aşağı qiymətlərlə aldıqları məhsulları hələ də sata bilərlər.
-Müqavilələr: Xarici istehsalçılarla uzunmüddətli müqavilələr qiymət dəyişikliklərinin dərhal pərakəndə satışa keçməsini ləngidə bilər.
-Rəqabət: Mağazalar müştəriləri itirməmək üçün qiymət artımını müəyyən müddət öz marjaları hesabına qarşılaya bilərlər.
-Valyuta və logistika: Məzənnə, daşınma, sığorta, gömrük və digər xərclər idxal qiymətinin son satış qiymətinə çevrilməsində rol oynayır.
-Daxili istehsal: İdxal olunan xammal və avadanlıqların bahalaşması yerli müəssisələrin də maya dəyərini yüksəldə bilər.
Bahalaşma 2027-ci ildə də davam edə bilərmi?
İdxal qiymətlərindəki artımın gələcək inflyasiyaya təsiri də diqqət çəkir.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının sədri Taleh Kazımov oktyabrın 29-da keçirilən pul siyasəti müzakirəsində əsas ticarət tərəfdaşlarında qiymət artımının ölkədə inflyasiyaya təsir göstərən amillərdən biri olduğunu bildirib. Mərkəzi Bankın qiymətləndirməsinə görə, sentyabrda qeydə alınan 5,5 faizlik illik inflyasiyanın 2,89 faiz bəndi ticarət tərəfdaşlarındakı qiymət artımının təsiri ilə bağlı olub. Mərkəzi Bankın proqnozuna əsasən, 2026 və 2027-ci illərdə illik inflyasiya 5,9 faiz səviyyəsində gözlənilir. Bu baxımdan idxal qiymətlərinin dinamikası gələn il də daxili bazar üçün mühüm amillərdən biri olaraq qalacaq.
Ən çox hansı ailələrin xərcləri arta bilər?
İdxal qiymətlərindəki artım müxtəlif ailələrə fərqli təsir göstərə bilər.
Evini yeniləmək və mebel almaq istəyənlər, mütəmadi dərman preparatlarından istifadə edənlər, geyim və məişət texnikası alan ailələr bu prosesin təsirini daha çox hiss edə bilərlər. Digər tərəfdən, idxal olunan xammal və avadanlıqlardan istifadə edən yerli istehsalçılar da xərclərin artması ilə üzləşə bilərlər. Bu isə təkcə idxal mallarının deyil, bəzi yerli məhsulların da qiymətinə təsir edə bilər.
İdxal qiymətlərinin 26,4 faiz artması mağazalarda bütün məhsulların bu qədər bahalaşacağı demək deyil. Ancaq mebel, dərman, tekstil və avadanlıq kimi məhsul qruplarında yüksək idxal inflyasiyası gələcək qiymət dəyişiklikləri üçün ciddi risk yaradır.
Samir Abdulla
AzPost.az
Post navigation
1 mənbə
